Water voor stadslandbouw:
van straatgoot naar samentuin

Hoe een slim systeem regenwater opvangt, zuivert en inzet voor een bloeiende tuin

Droge zomers, wateroverlast bij stortbuien en stijgende druk op het drinkwater: steeds meer tuiniers herkennen deze uitdagingen. In Kessel-Lo ging samentuin Veld Aan De Overkant daarom op zoek naar een lokale en duurzame wateroplossing. Het resultaat is een ingenieus systeem dat regenwater rechtstreeks van de straat opvangt en omzet in betrouwbaar irrigatiewater.

In deze samentuin werken ongeveer 20 gezinnen uit de buurt samen. We kweken groenten, fruit en bloemen, zonder gebruik van kunstmest of pesticiden. Zo dragen we bij aan een gezellige buurt, gezond en lekker eten, en een plekje voor de natuur.

Van straat naar tuin: hoe werkt het?

Het principe is eenvoudig, maar slim uitgewerkt. Het regenwater dat op de straat valt (1), wordt naar een rooster naast de goot geleid (2). Dat rooster houdt bladeren en grof vuil tegen. Daarna doorloopt het water een reeks filters:

• Handbediende afsluitklep (3) – houdt strooizout buiten tijdens winterperiodes en vervuild water buiten bij ongevallen in de straat.

• Filterzeef (4) – verwijdert grof vuil, zoals bladeren.

• Olie- en sedimentvanger (5) – vangt zand, slib en eventuele olieresten af.

• Pas daarna stroomt het gezuiverde water naar drie ondergrondse regenwaterputten (6), samen goed voor 30.000 liter.

Is afstromend regenwater wel proper genoeg? 

We lieten het water controleren door de Bodemkundige Dienst van België. Zij analyseerden de aanwezigheid van zware metalen en resten van olieproducten (PAK’s). Het water werd gedurende het project twee keer getest: eenmaal vóór de installatie van de filters, en eenmaal erna. Ondertussen was ook een nieuwe asfaltlaag aangelegd in de straat — met de tweede staalname wilden we ook zeker zijn dat die geen negatieve effecten zou hebben. Beide staalnames gaven ongeveer hetzelfde resultaat: voor sommige parameters zijn er lichte sporen van vervuiling, maar die liggen ver onder de normen en richtwaarden voor irrigatiewater.

Energiezuinig irrigeren

Een zonnepaneel (7) en batterij (8) zorgen voor een volledig offgrid werking. De pomp (10) stuurt het water naar een buffervat (11) , vanwaar het via zwaartekracht ir naar aftapppunten op het veld loopt. Het geheel wordt gecontroleerd door een slimme sturing (9), speciaal ontworpen voor het project. 

Er is een volledige technische beschrijving opgemaakt voor het elektrisch deel, én een filmpje:

Bewatering gebeurt ofwel handmatig, ofwel via druppelirrigatie (12). Dat is niet alleen efficiënt, maar voorkomt ook verspilling door verdamping of afstroming.

Als de putten vol zitten, stroomt overtollig water netjes weg naar een infiltratiezone (13) —goed voor de bodem én tegen wateroverlast.

Welke resultaten zien de tuiniers?

De samentuin verzamelde een volledig jaar gebruikservaring. De belangrijkste effecten:De samentuin verzamelde een volledig jaar aan gebruikservaring. De belangrijkste effecten:

Betere waterkwaliteit – de filters houden vuil en sediment effectief tegen.

Minder afhankelijk van drinkwater – de tuin kan een groot deel van het seizoen volledig draaien op opgevangen regenwater.

Gezondere planten en bodem – dankzij de constante en zachte druppelbewatering.

Meer sociale betrokkenheid – het systeem is grotendeels ontworpen en gebouwd door de groep zelf. Het werkt ook als educatief voorbeeld voor de buurt, en hopelijk eveneens voor andere tuiniers.

Inspiratie voor andere tuinen

Het systeem is modulair, herhaalbaar en relatief eenvoudig aan te passen aan andere samentuinen, scholen of publieke groenzones. Zelfs particuliere tuinders kunnen inspiratie halen uit onderdelen zoals:

• filtering van regenwater,

• druppelirrigatie,

• ondergrondse buffering,

• slim gebruik van zonnestroom. 

Dit project toont hoe je met lokale innovatie en vrijwillige inzet een duurzaam watersysteem opbouwt dat klaar is voor het klimaat van morgen.